Black Sabbath – „War Pigs”od sabatu czarownic do gali Grammy

„Walpurgia to coś w rodzaju Bożego Narodzenia dla satanistów” („Walpurgis is sort of like Christmas for Satanists”), tłumaczył Geezer Butler, basista i autor tekstów Black Sabbath. Tak właśnie, „Walpurgis”, nazywała się pierwotnie piosenka, która otwiera płytę „Paranoid” i którą dziś zna niemal każdy fan rocka jako „War Pigs”. Miała opowiadać o nocy Walpurgii, sabacie czarownic z dawnych europejskich wierzeń, ale Butler od początku traktował czarownice i szatana jako metaforę czegoś zupełnie realnego: „dla mnie wojna była wielkim szatanem” („to me, war was the big Satan”). Wytwórnia nie wnikała w metafory. Uznała, że tytuł brzmi zbyt satanistycznie, i piosenkę przemianowano, choć tekstu już nikt nie zmieniał, bo był gotowy. Tak zaczęła się historia utworu, który przeszedł drogę od sabatu czarownic przez folkowe pismo protestu, gale wrestlingu i stadiony futbolowe aż do gali Grammy, na której w 2026 roku zagrano go w hołdzie zmarłemu Ozzy’emu Osbourne’owi.

Piosenka ze sceny

„War Pigs” nie powstała w studiu ani przy biurku. Tony Iommi wspominał, że utwór wyrósł z jednej z długich improwizacji, którymi zespół wypełniał koncerty pod koniec lat sześćdziesiątych, a Bill Ward pamięta, że pierwszy raz zagrali go w Zurychu w 1969 roku. Przez wiele miesięcy przed nagraniem piosenka zmieniała się z wieczoru na wieczór, a zespół często śpiewał na żywo inny tekst niż ten, który później trafił na płytę. Butler dopisywał słowa do muzyki wypracowanej na scenie. Jedną z wczesnych wersji Black Sabbath nagrali 26 kwietnia 1970 roku dla radia BBC Radio 1, a nagranie po latach trafiło na składankę Ozzy’ego „The Ozzman Cometh”. Ozzy wspominał w autobiografii, że Butler napisał do tej muzyki „naprawdę ciężkie teksty o śmierci i zniszczeniu” („heavy duty lyrics about death and destruction”). Opowiadają o generałach i politykach, którzy wywołują wojny, a sami w nich nie walczą, porównanych do czarownic odprawiających czarną mszę, i o tym, że w dniu sądu to oni zostaną rozliczeni.

Wietnam: Butler mówi tak, Ozzy mówi nie

Ponieważ piosenka ukazała się w 1970 roku, w samym środku wojny w Wietnamie, od początku czytano ją jako protest przeciwko tej wojnie. Członkowie zespołu do dziś nie są w tej sprawie zgodni. Butler miał osobisty powód do strachu. W Wielkiej Brytanii obowiązkową służbę wojskową zniesiono w 1963 roku, ale młodzi mężczyźni i tak obawiali się, że przy przedłużającym się konflikcie mogą zostać powołani. „Bałem się, że mnie powołają” („I was dreading being called up”), przyznawał basista i nazywał „War Pigs” piosenką całkowicie przeciwną wojnie w Wietnamie („totally against the Vietnam War”), opowiadającą o bogatych politykach, którzy zaczynają wojny dla własnych korzyści, a umierać posyłają biednych. Zarazem podkreślał, że nie chodziło mu o konkretny rząd: „Nie chodziło o politykę ani o rząd. Chodziło o samo Zło” („It wasn’t about politics or government or anything. It was Evil itself”). Ozzy przedstawiał to jeszcze prościej. Według niego zespół „nie wiedział nic o Wietnamie”, a „War Pigs” to „po prostu piosenka antywojenna” („knew nothing about Vietnam. It’s just an anti-war song”).

Niezależnie od intencji autorów, ruch protestu przyjął piosenkę jako swoją. Amerykański magazyn „Broadside”, wydawany od początku lat sześćdziesiątych folkowy biuletyn piosenek protestu, który zwykle w ogóle nie zajmował się rockiem, wydrukował „War Pigs” na swoich łamach. Recenzent jednej z późniejszych antologii pisma zauważył, że „Broadside” nie nadążał za rockiem, a to właśnie tam przeniósł się wówczas ruch protestu. Po latach utwór znalazł się wśród czterdziestu piosenek wybranych do cyklu towarzyszącego wystawie „Reporting Vietnam” w waszyngtońskim Newseum, muzeum dziennikarstwa.

Syrena bez pytania

Na płycie „Paranoid”, wydanej 18 września 1970 roku, „War Pigs” trwa prawie osiem minut. Dwa jej najbardziej charakterystyczne elementy nie pochodzą od zespołu. Wyjącą na początku syrenę przeciwlotniczą dodali producent Rodger Bain i realizator Tom Allom, i to oni przyspieszyli instrumentalne zakończenie utworu. Muzycy nie mieli w tej sprawie nic do powiedzenia, ale efekt im się spodobał. W amerykańskim wydaniu końcowy fragment dostał zresztą własną nazwę i na okładce widnieje jako „War Pigs/Luke’s Wall”. Piosenka miała też dać tytuł całej płycie, o czym opowiadamy w artykule o albumie „Paranoid”.

Najlepsza piosenka metalowa wszech czasów?

Krytycy od lat stawiają „War Pigs” na szczycie. Magazyn „Guitar World” nazwał ją wprost najlepszą piosenką heavymetalową w historii („the greatest HM song ever”), a solówkę Iommiego umieścił na 56. miejscu listy stu najlepszych solówek gitarowych. „Rolling Stone” w 2023 roku dał jej piąte miejsce wśród stu najlepszych piosenek metalowych, brytyjski „Louder” uznał ją za najlepszy utwór Black Sabbath w ogóle, a dziennikarz muzyczny Martin Popoff opisał ją jako „brzydki antywojenny klasyk” („ugly, antiwar classic”), jedną z dwóch, trzech najtrwalszych kompozycji zespołu.

Od Faith No More do T-Paina

Mało który utwór metalowy doczekał się tak różnorodnych wersji. W 1989 roku Faith No More nagrali go na płytę „The Real Thing”, a 9 listopada 1990 roku Ozzy zaśpiewał „War Pigs” razem z nimi i z Jamesem Hetfieldem z Metalliki w Hollywood Palladium. Swoją wersję nagrał też alternatywny Cake, zespół uKanDanZ zaśpiewał piosenkę po amharsku, a Judas Priest od 2011 roku wychodzą przy niej na scenę i w lipcu 2025 roku wydali własny cover. Najbardziej zaskakująca okazała się jednak wersja T-Paina, rapera i wokalisty R&B, który w 2023 roku umieścił „War Pigs” na płycie z coverami. W styczniu 2024 roku Ozzy udostępnił koncertowe nagranie tej wersji i napisał: „To najlepszy cover »War Pigs« w historii” („This is the best cover of War Pigs ever”), dodając: „Czemu do mnie nie zadzwoniliście?” („Why didn’t you guys call me?”). T-Pain odpowiedział, że to dla niego najwyższa forma uznania („the greatest form of validation”).

„War Pigs” żyje też poza muzyką. Arctic Monkeys oparli na podobnym riffie piosenkę „Arabella” z 2013 roku i na koncertach wplatają w nią fragment utworu Black Sabbath. Piosenka towarzyszyła napisom końcowym filmu „300: Początek imperium”, federacja wrestlingu WWE gra ją przy swoich galach WarGames, a futboliści University of Arkansas wybiegają przy niej na boisko, podczas gdy uniwersytecka orkiestra dęta gra ją na trybunach.

Pierwsza piosenka ostatniego koncertu

5 lipca 2025 roku, na stadionie Villa Park w Birmingham, oryginalny skład Black Sabbath po raz ostatni wyszedł na scenę z Ozzym. Zagrał cztery utwory i zaczął właśnie od „War Pigs”, a zakończył na „Paranoid”, ostatniej piosence, jaką Ozzy zaśpiewał na scenie. Siedemnaście dni później wokalista nie żył. 1 lutego 2026 roku, podczas gali Grammy w Los Angeles, w części poświęconej zmarłym artystom, Post Malone, gitarzyści Slash i Andrew Watt, basista Duff McKagan i perkusista Chad Smith zagrali skróconą wersję „War Pigs” w hołdzie Ozzy’emu. Z widowni patrzyli na to Sharon, Kelly i Jack Osbourne’owie. Piosenka, którą wytwórnia ponad pół wieku wcześniej uznała za zbyt satanistyczną, by nazwać ją po imieniu, zabrzmiała na jednej z najbardziej oficjalnych muzycznych ceremonii świata.